Below is a dutch article I wrote in the end of 2007. It is in dutch because it is written as part of a writing refresh course. It talks about the (then upcoming) release of Air and Air-like technologies and what these mean for business and developers. What posibilities it offers to extend web-experiences to the desktop, as well as how much fun developers can have building these types of applications.

It is a bit low level for most flash guru’s around, but that’s because the target audience is a bit different than the better informed daily flash/flex users out there. For those that aren’t scared away yet and still wanting to read the article in english, you can translate it (seems to be quite adequate) through Google Translate.

Ben Smeets, december 2007
Het web en de desktop. Het lijken twee aparte werelden. De een online en via een browser, de ander vaak offline en vanaf de eigen desktop te starten. Toch zijn deze werelden al een tijd lang op weg om dichter bij elkaar te komen. Onder andere doordat websites steeds slimmer (rijker) zijn geworden door mogelijkheden als ‘slepen’ van de desktop over te nemen. Hierdoor is het mogelijk geworden om ook in een browser een toepassing (applicatie) aan de gebruiker aan te bieden. Een applicatie waarmee je in een browser kan tekstverwerken, bijvoorbeeld ‘Google Docs‘, is de meesten van ons allang niet vreemd meer. Binnenkort is het mogelijk om de scheiding tussen beide werelden volledig te laten vervagen.

Waar webapplicaties binnen de browser nog enkele tekortkomingen hebben ten opzichte van hun desktop tegenhanger, zijn er op dit moment ontwikkelingen gaande die ervoor zorgen dat een webapplicatie los kan komen van de browser en gebruikt kan worden als een normale desktopapplicatie. Doordat dit soort applicaties in beginsel nog steeds webapplicaties zijn, met alle mogelijkheden die dit biedt, hebben ze de mogelijkheid om het beste van het web met het beste van de desktop te combineren.

Dit artikel bekijkt de nieuwe ontwikkeling op het gebied van ‘Rich Internet Applicaties’ (RIA’s) namelijk het verlengen van de online ervaring naar de desktop. Naast de technische achtergrond, wordt er ook gekeken naar de gevolgen die de ontwikkeling heeft voor de eindgebruikers en aanbieders van webapplicaties.

2.0, interactief en sociaal

2.0 staat voor verandering. Een verbeterde versie van hoe het daarvoor was. Dit betekent niet dat er alleen qua techniek zaken zijn veranderd op het web. Hoewel dit soms nog steeds wordt voorgesteld als een ‘nieuwe’ techniek, is het in feite een benaming voor het veranderen van de manier waarop gebruikers omgaan met het web.

Waar het web voorheen vooral een plek was om informatie op te zoeken, is het zich steeds meer gaan ontwikkelen naar een plek waar je als gebruiker activiteiten ontplooit en in contact komt met anderen. Niet meer naar de site van een krant gaan om het nieuws van die dag te lezen, maar liever naar een site waar we het lokale nieuws zélf aanleveren en waar anderen hun mening hierover geven. Niet meer naar het reisbureau zelf, maar online naar een boekingsite. Hier kunnen we alle informatie van de reis terugvinden, maar ook de ervaringen teruglezen van mensen die ons op deze reis zijn voorgegaan.

Tevreden gebruikers!

Meer en complexere taken die de gebruiker uit kan voeren, betekenen hogere eisen aan de manier waarop de grafische interface de gebruiker ondersteunt. De mate waarin een gebruiker op een duidelijke en behulpzame manier begeleidt wordt (een goede interactie kan hebben met de site), heeft direct invloed op de positieve beleving en tevredenheid van de gebruiker. Het bepaalt of een gebruiker in staat is om de taak succesvol uit te voeren. Voor het plaatsen van een berichtje op een forum minder kritisch, maar voor een commerciële organisatie op het web is elke klant zijn aankoop wel wil, maar niet kan voltooien gelijk aan gemiste inkomsten.

Een reis boeken op het web is een redelijk complexe taak. Het vergt veel input van de gebruiker om alle benodigde informatie te kunnen verzamelen. De lastige details die normaal gesproken door een reisagent worden afgehandeld, zijn in een online omgeving de verantwoordelijkheid van de klant. De klassieke webomgeving kan hier onvoldoende ondersteuning bij bieden. Doordat het klassieke web gebaseerd is op pagina’s als kleinste vorm van informatieoverdracht, bestaat het in een klassieke webomgeving uit meerdere schermen waarin de gebruiker met kunst- en vliegwerk geacht wordt uiteindelijk tot een succesvolle boeking te komen. Veelvuldig heen en weer switchen tussen de verschillende schermen maakt het gebruik er niet makkelijker op. In dit soort gevallen is het nodig dat we de gebruiker kunnen ondersteunen op manieren die niet in een klassieke webpagina mogelijk zijn.

Web 2.0 staat niet alleen voor een sociaal web, maar ook het verbeteren van de gebruikerservaring door rijkere interactiemogelijkheden te bieden dan die met de standaard HTML elementen mogelijk zijn. De rijkere interactie die men gewend is van de desktop.

‘Desktoppen’ op het web

Om dit te realiseren zijn bestaande webtechnieken gecombineerd en benoemd als ‘Ajax‘, één van de bouwstenen van web 2.0. Javascript en XML zorgen er hierbij samen voor dat de grafische interface van een website dezelfde mogelijkheden krijgt als een die van een desktopapplicatie. Ook het oorspronkelijke ‘paginamodel’ van het web kan worden vervangen voor een beleving die meer overeenkomt met een beleving van een desktopapplicatie. Door Ajax toe te passen is het niet meer nodig om voor elke actie op het scherm naar een nieuwe pagina toe te gaan. Onderdelen van de pagina kunnen los worden aangepast, net als bij een desktopapplicatie.

Ook Adobe, softwarefabrikant van onder andere het populaire Flash platform, heeft een eigen oplossing. Met pakketten als ‘Flash‘ en ‘Flex‘ biedt Adobe de mogelijkheid om complete applicaties op het web toegankelijk te maken. Hierdoor hebben we het niet meer over ‘websites’, maar over ‘webapplicaties’. Of zoals Adobe het zelf heeft geïntroduceerd; ‘Rich Internet Applications’. Dit zijn applicaties die vergelijkbaar zijn met hun desktop tegenhangers, maar het voordeel hebben dat ze overal online te bereiken zijn en de gebruiker in staat stelt via het web met anderen in contact te komen.

Buzzword

Buzzword is een goed voorbeeld van een web2.0 applicatie. Het gaat hierbij om een online tekstverwerker die niet alleen een herkenbare en gebruiksvriendelijke interface biedt, maar ook direct het delen van het document met collega’s of vrienden mogelijk maakt. Waar bij een traditionele tekstverwerker de gebruiker op de desktop werkt en daarna zijn bestanden handmatig deelt met anderen, is het vanuit Buzzword direct mogelijk om gezamenlijk te werken aan één bestand. In het streven naar een verbeterde interactie tussen gebruiker en het web, is er vooral afgekeken van de desktop. Hoewel dit veel goede dingen voor gebruiker en dus uiteindelijk ook de aanbieders heeft gebracht, zijn er ook met het huidige model van Rich Internet Applicaties nog wat uitdagingen.

Nét niet

Een nadeel van hoe gebruikers op dit moment online gaan, is dat het samenhangt met een browser en een internetverbinding. Websites, online applicaties, community’s. De moderne aanbieders op het web zijn met de huidige technieken prima in staat om dit op een redelijk gebruiksvriendelijke manier aan te bieden. Echter, zodra de gebruiker de browser sluit of de verbinding wegvalt is hij ‘offline’. Geen mogelijkheid meer om het boeken van de reis af te ronden of om het 40 pagina tellende document op te slaan. Een webapplicatie is op dit moment té afhankelijk van de browser om gebruikt te kunnen worden als een volledige desktopapplicatie en mist daardoor de toegevoegde waarde hiervan.

Ook komt het mentale model van het opstarten van een desktopapplicatie voor veel gebruikers niet overeen met dat van het opstarten van een webapplicatie. Waar opstarten op de desktop simpelweg het aanklikken van een icoon betekent, gaat het opstarten via het web via de browser en het intikken van een URL. Niet bepaald wat je zou verwachten als je van plan bent een brief te schrijven. Je zou kunnen zeggen dat de adresbalk van de browser vergelijkbaar is met de prompt in een dos omgeving. Er dient een commando (URL) ingetikt te worden voordat de applicatie kan worden gebruikt. Naast het feit dat veel mensen (terecht) erg blij zijn dat dit met de moderne grafische interfaces niet meer nodig is, zorgt het er ook voor dat gebruikers bij voorbaat al een vertekend beeld kunnen hebben van online applicaties. Ze verwachten een website, geen applicatie. Hoewel behoorlijk ingeburgerd, is het intikken van een URL om een gewilde site te bezoeken vanuit gebruikersperspectief totaal niet logisch.

Een ander nadeel is dat doordat RIA’s opgesloten zitten in de browser, er vanwege veiligheidsoverwegingen een aantal beperkingen zijn aan wat de applicatie kan bieden aan de gebruiker. De browser heeft een verantwoordelijkheid naar de gebruiker toe om hem of haar te beschermen tegen ongewenste zaken op het internet. Een gebruiker moet er vanuit kunnen gaan dat een willekeurige plek op het internet bezocht kan worden, zonder dat kwaadwillende toegang krijgen tot zijn of haar computer. Dit betekent dat de applicaties die binnen een browser draaien, ook aan deze veiligheidsbeperkingen gebonden zijn. Zo is er voor een webapplicatie standaard geen toegang tot de harde schijf en kan er niet direct randapparatuur aangesproken worden. Zaken die voor een desktopapplicatie heel gewoon zijn.

Of wel?

Veel vooraanstaande softwarebedrijven zijn op dit moment bezig om deze nadelen aan te pakken. Hierbij proberen ze een brug te slaan tussen desktop en web of anders gezegd tussen online en offline. Waar in het verleden de inspanningen waren gericht op het mogelijk maken van desktopfunctionaliteiten op het web, is de volgende stap de webapplicaties los te maken van de browser en de actieve internetverbinding. Webapplicaties kunnen straks als een normaal softwarepakket worden geïnstalleerd op de eigen pc. En kunnen zodoende zowel online als offline hun gebruikers van dienst zijn.

Allereerst zijn er de pakketten die ervoor zorgen dat huidige op Ajax gebaseerde webapplicaties ook offline te gebruiken zijn. Google en Microsoft zetten hier beide op in, doordat hun huidige aanbod aan oplossingen voor webapplicaties vooral op deze Ajax techniek gebaseerd zijn. Google levert een oplossing in de vorm van ‘Google Gears’, Microsoft met het gelijksoortige ‘Microsoft Sync‘. Met behulp van deze oplossingen is het mogelijk om webapplicaties ook te gebruiken terwijl er geen internet verbinding toegankelijk is. Terwijl de gebruiker offline werkt, worden de wijzigingen lokaal bewaard, totdat de gebruiker weer een verbinding heeft en de ingevoerde gegevens online kunnen worden gesynchroniseerd. Het voordeel van de oplossing van Microsoft is dat er geen extra software hoeft te worden geïnstalleerd door de gebruiker om het offline gebruik mogelijk te maken.

Hiermee is een van de nadelen (het altijd online moeten zijn) opgelost. Dit soort applicaties is echter nog wel steeds opgesloten in de browser. Dit staat een volledige desktopbeleving in de weg. Om dit op te lossen heeft Adobe een oplossing bedacht die een stap verder gaat, Adobe Air. In tegenstelling tot Google Gears en Microsoft Sync, zorgt Air er ook voor dat een echte desktopapplicatie door de gebruiker geïnstalleerd kan worden. Doordat Air een volledige desktopapplicatie is, vallen de beperkingen die door de browser opgelegd zijn weg . Het combineert het beste van het web met het beste van de desktop. Bijkomend voordeel voor webontwikkelaars is dat deze applicaties met dezelfde tools kunnen worden gebouwd als bij het ontwikkelen van een website of webapplicatie. Een Air applicatie bouwen met behulp van Ajax is net zo eenvoudig als eenzelfde soort applicatie bouwen met behulp van Flash of Flex.

eBay Desktop (Bèta)

Een goed voorbeeld van hoe een desktopapplicatie de online ervaring kan verrijken, is ‘eBay Desktop’. eBay haalt zijn inkomsten onder andere binnen door een percentage per verkocht item te rekenen. Het is voor hen dus van belang het gemak en efficiëntie van het plaatsen van een veilingitem en het doen van een bod op dat item zo hoog mogelijk te houden. Hun verdiensten hangen immers lineair samen met de snelheid waarmee gebruikers op de hoogte worden gebracht van een hoger bod op hun gewilde product. Als gebruikers sneller op de hoogte worden gebracht, betekend dat meer biedingen en een hogere uiteindelijke verkoopprijs (dus commissie) voor eBay. Op dit moment wordt een gebruiker indirect op de hoogte gebracht via email. Mocht een gebruiker zijn mail niet, of te laat lezen betekent dat gemiste inkomsten voor eBay.

De desktop tool van eBay zorgt ervoor dat bezoekers ook direct op de hoogte kunnen worden gebracht, ongeacht of ze op dat moment op de site aanwezig zijn. Dit is een groot voordeel ten opzichte van een traditionele internetomgeving. Daar wordt de communicatie tussen eBay en de gebruiker beëindigd zodra de browser wordt gesloten. Aanwezigheid op de desktop heeft veel te bieden aan eBay. Het Adobe Air platform bood hiervoor de oplossing.

De tool is een combinatie van offline en online werken. De gebruiker kan als hij offline is de items voor de veiling alvast aanmaken, die zodra een internetverbinding beschikbaar is online zullen worden gezet. Indien een gebruiker online is bij het gebruik van de applicatie, heeft hij ook de mogelijkheid om alle aangeboden producten direct te benaderen. Wat voor eBay van groot belang is, is dat men de gebruikers via systeemnotificaties op de hoogte kan brengen van een hoger bod, waarna de gebruiker direct actie (online) kan nemen om een hoger bod uit te brengen. Tijdens de bèta fase van de eBay Desktop tool is gebleken dat het aantal biedingen per product significant omhoog is gegaan doordat gebruikers de tool gebruikte.

In dit geval wordt de online ervaring verbeterd en versterkt voor beide partijen door een desktopapplicatie. De gebruikers zijn tevreden doordat ze makkelijker, sneller en prettiger door de eBay catalogus kunnen bladeren en tevens beter hun biedingen kunnen volgen. De winkeliers van eBay die veel producten per dag online moeten plaatsen kunnen dit sneller en eenvoudig doen en eBay zelf heeft het aantal biedingen per product omhoog kunnen brengen wat betekent dat hun inkomsten zullen stijgen.

Happy days!

We gaan als webontwikkelaars en gebruikers mooie tijden tegemoet. Er zullen meer technieken opkomen die ervoor zorgen dat de desktop meer zal worden betrokken bij een online omgeving. Adobe Air en de verschillende offline Ajax oplossingen zijn hier een voorbode hiervan. Microsoft, de desktop specialist bij uitstek, zal zich ook meer gaan mengen in de strijd. Silverlight is in dit artikel niet genoemd doordat het vooral een alternatief voor Flash en Flex is. De strategie van Microsoft met WPF en Silverlight maakt wel duidelijk dat ook zij de combinatie van web en desktop belangrijk vinden. Ook vanuit die hoek zijn dus veel veranderingen te verwachten. Het is niet voor niets dat Microsoft de opvolger van Windows begint te positioneren als een toegangspoort naar online applicaties en services.

Gebruikers zullen de komende tijd steeds meer mogelijkheden krijgen om online activiteiten via een desktopapplicatie voort te zetten. De applicaties die hij of zij op dit moment gewend is online te gebruiken, zullen een plek vinden op de desktop en zullen ook te gebruiken zijn als er toevallig even geen internetverbinding beschikbaar is. Applicaties als Buzzword en eBay Desktop geven een goed beeld van de mogelijkheden en laten nu al heel duidelijk zien wat de voordelen voor de gebruikers zijn. Er komt een einde aan de standaard grijze, saaie desktopapplicatie. Rijke interfaces die het plezier en de ‘wow’ factor terug zullen brengen. Want hoewel de werking van een applicatie het belangrijkste is, telt beleving net zo hard mee.

Aanbieders zullen gewend raken aan het feit dat ze niet meer beperkt zijn tot de browser. Waar concepten nu vooral uitgedacht worden met als referentiekader ‘de website’, kan dit in de toekomst ook gecombineerd worden met de desktop. Het is mogelijk om nóg meer functionaliteit aan te bieden en toch om volledig online te blijven denken en werken.

De webontwikkelaar is gewend aan snelle en grote veranderingen, past zich snel aan en kan snel nieuwe mogelijkheden maximaal benutten. Dat is iets wat de afgelopen jaren is gebleken. Het is aan de ontwikkelaars om samen met opdrachtgevers deze nieuwe technieken volledig te benutten. Er zullen de komende tijd dan ook heel wat creatieve projecten de weg naar onze desktop vinden.

Bronnen:
“Rich Internet Applications” – IDC
http://www.adobe.com/platform/whitepapers/idc_impact_of_rias.pdf

“UX Quotes” – Human Factors India
http://www.humanfactors.in/?page_id=32

“Adobe Air Bèta” – Adobe
http://www.adobe.com/nl/aboutadobe/pressroom/pr/jun2007/Adobe_AIR.pdf

“My View: X Internet” – George F. Colony, Forrester
http://www.forrester.com/ER/Marketing/1,1503,214,FF.html

Disclaimer

A little disclaimer: All opinions expressed in this article are my own. This article is written as a study object for learning better writing first, factual correct information second. So don’t hammer me if I made some mistakes. Writing correctly costs a lot of time as it is already ;) Feel free to use the commenting below to correct me though. I’m always in for a sound discussion. Keep the comments in english please :)